Written by
Brazilië Lijkt de Economische Crisis te Hebben Overwonnen
Vrijwel elke dag verschijnt er gunstig economisch nieuws in Brazilië.
Bemoedigend
Terwijl Nederland aan het worstelen is met de gevolgen van de economische crisis en mede als gevolg ervan nu de AOW-leeftijd aan het verhogen is, ontvangt de Braziliaan opgewekt en bemoedigend nieuws over de economische toestand van zijn land. Daarnaast lijkt het grootste Zuid-Amerikaanse land meer aanzien en invloed te verwerven in de wereldorde. Brazilië is gekozen als tijdelijk lid van de VN-Veiligheidsraad voor een periode van een jaar. Het is overigens geen geheim dat het land hardop droomt van een permanente zetel in deze Raad. Onlangs werd bepaald dat de G20 (waartoe Brazilië behoort) de economische macht van de G8 overneemt. Geleidelijk aan wordt de Zuid-Amerikaanse reus wakker, na decennialang als een machtige natie in wording te zijn beschouwd.
President Lula en zijn latere opvolgers mogen voortaan bij de 'groten der aarde' aanschuiven
Niet Serieus
Net als veel Westerse landen kreeg ook Brazilië forse klappen te verwerken als gevolg van de wereldwijde crisis. Tussen november 2008 en januari 2009 gingen er bijna 800 duizend banen verloren, zakte de binnenlandse consumptie in, en bevond het land zich officieel in een economische crisis. Deze crisis is reeds verleden tijd, aangezien in het tweede kwartaal van dit jaar een groei werd bereikt. Het is de verwachting zelfs dat dit jaar een economische groei zal worden bewerkstelligd. Een resultaat waar vooraf niemand serieus rekening mee had gehouden, met uitzondering van de Braziliaanse minister van Economische Zaken. Maar zijn uitspraken werden als utopisch beschouwd, hij werd hiermee niet serieus genomen. Voor volgend jaar wordt zelfs een volledig herstel van de economische groei verwacht, mogelijk een procent of vier.
De BOVESPA index (okt 2007-okt 2009)
Beurs en Real
De beurs in São Paulo, de Bovespa, werd in de wereldwijde beurscrisis meegesleurd en verloor fors. Sinds enige maanden is er herstel opgetreden en werd vorige week de hoogste stand sinds juli 2008 bereikt, een stand ruim voor de crisis. Deze week steeg de beurs ruim vier procent, deze maand is de stijging meer dan acht procent, sinds begin dit jaar is een stijging van 77 procent gerealiseerd. Volgens specialisten zijn het vooral buitenlandse beleggers die actief zijn op de Braziliaanse beurs. De dollar, die tijdens de crisis fors steeg (2.40 reais) ten opzichte van de Braziliaanse real, is bijna terug tot op het niveau van voor de crisis, en staat op ongeveer 1.70 reais. Hetzelfde geldt voor de euro die ten tijde van de crisis meer dan 3 reais waard was, en nu wordt ongeveer 2.50 reais neergeteld voor een euro.
De dollar ten opzichte van de real (okt 2007- okt 2009)
Werkgelegenheid
Veel Brazilianen ontvingen in december 2008 het meest vreselijke kerstcadeau die ze maar konden bedenken: ontslag. Normaal gesproken worden aan het eind van het kalenderjaar veel werknemers ontslagen, maar in 2008 was het aantal significant hoger. In totaal werden bijna 800 duizend werknemers ontslagen tussen november 2008 en januari 2009, vooral in de industrie, de bouw en detailhandel. Het verlies aan banen is nu volledig weggewerkt, in september werden 252 duizend meer banen geschapen dan geschrapt, in de eerste negen maanden van 2009 werden meer dan 932 duizend banen gecreëerd; als januari buiten beschouwing wordt gelaten, zijn er sinds februari dit jaar per saldo meer dan een miljoen banen erbij gekomen. Opvallend is dat in september de industrie (die de grootste klappen kreeg te verwerken) de grootste werkgever was met meer dan 123 duizend banen.
De werkgelegenheid (geregistreerde banen) okt 2008-okt 2009
'Hollandse Ziekte'
Het positieve nieuws wordt ook buiten het land opgevangen. De bedenker van de term BRIC (Brazilië, Rusland, India, China, de economische grootmachten in opkomst), Jim, O'Neill, verwacht dat Brazilië in de komende jaren een jaarlijkse groei zal kennen van ongeveer vijf procent. Een groei met dubbele cijfers, zoals in China, zal mogelijk niet worden bereikt. Volgens de econoom valt dit te wijten aan de relatief kleine interne markt, in vergelijking met China en India, het geringe aandeel van investeringen in het nationaal inkomen, en dat de Braziliaanse markt niet volledig open is voor de wereldhandel. Wel prijst de econoom het beleid van regering-Lula, vooral vanwege de forse investeringen in onder meer de infrastructuur. De recente vondsten van grote olievelden kunnen een extra impuls geven aan het land, maar Brazilië moet ook voorkomen dat het ‘besmet' wordt met de ‘Hollandse Ziekte', een economische term (historische gezien een foutieve inschatting), voor waardestijging van de nationale munt en als gevolg een verslechterde concurrentiepositie en ongunstige economische vooruitzichten.
De BRIC-landen, economische grootmachten in opkomst
WK en Spelen
De toewijzingen van het WK voetbal in 2014 en de Olympische Spelen in Rio de Janeiro in 2016 zullen ongetwijfeld een extra impuls geven aan de Braziliaanse economie. Er wordt nu al gesproken over spanning in de Braziliaanse cementmarkt, nu in de komende jaren op grote schaal wordt gebouwd en wordt gewerkt aan de infrastructuur. Dankzij de aandacht vanuit de hele wereld, zal waarschijnlijk ook het toerisme een forse impuls kunnen krijgen. De twaalf WK steden, vaak zelf een toeristische attractie (Rio de Janeiro, Recife, Salvador) of in de buurt van toeristische attracties (Belo Horizonte met de historische steden als Ouro Preto en Cuiabá met Pantanal) zullen voorbereidingen moeten treffen voor grotere stromen buitenlandse toeristen.
Tweemaal zal Brazilië het sportieve middelpunt zijn
Rente en Inflatie
Groot minpunt is de nog altijd hoge rente die de Braziliaan moet betalen voor de leningen. Ook al is deze rente fors aan het dalen (de laagste stand sinds 1995), er moet nog altijd een gemiddelde van zeven procent per MAAND worden betaald, omgerekend is dat ongeveer zestig procent per jaar. De klanten lijken een hoge prijs te betalen voor het banksysteem, dat onlangs door het Wereld Economisch Forum tot het meset efficiënte in de wereld werd uitgeroepen. De inflatie is vrijwel stabiel, deze vertoonde een lichte daling in de afgelopen maanden. De inflatie bedraagt iets meer dan vier procent op jaarbasis.
Inflatie in Brazilië (jan2008-jun 2009) blauwe lijn: maandelijkse inflatie. groene lijn 12-maanden. rode lijn: accumulatie in kalenderjaar.
Vliegen
Brazilianen lijken weer te willen vliegen. De Braziliaanse vliegmaatschappijen (TAM, GOL/Varig, Webjet en Linha Azul) registreerden in september een stijging van dertig procent in vergelijking met september 2008. De bezettingsgraad steeg met vijf procent to boven de 65 procent. De Braziliaanse vliegtuigproducent Embraer bevindt zich daarentegen in zwaar weer. Het aantal verkochte vliegtuigen is gehalveerd en ruim vierduizend werknemers werden in februari de laan uit gestuurd.
Belastingvrijstellingen
Overigens worden belastingvrijstellingen voor de aanschaf van auto's (tot 30 september), witgoed (tot 31 oktober) en vrachtwagens (31 december) afgebouwd. Het ministerie van Financiën acht deze consumptiestimuleringsmaatregelen niet meer nodig. Geschat wordt dat deze maatregelen de Braziliaanse schatkist 559 miljoen reais (220 miljoen euro) hebben gekost.
Veel Brazilianen zullen Reveillon op het strand gaan vieren
Optimistisch
De Brazilianen blijken optimistisch gestemd. De verkopen voorafgaand aan ‘Dia das Crianças' (Kinderdag) stegen met ruim twee procent ten opzichte van 2008. En onlangs werd bericht dat veel Brazilianen reeds hun eindejaarsvakantie hebben geboekt. Het nieuwe jaar 2010 zal derhalve feestelijk worden ingeluid en met vertrouwen tegemoet worden gezien.